Veliki istorijski vremeplov – 14. januar

veliki istorijski vremeplovDogađaji koji su obeležili ovaj dan kroz vekove:

  • 83.p.n.e. rođen je Marko Antonije, rimski državnik i vojskovođa. Kao jedan od najvažnijih pristalica Julija Cezara obavljao je visoke državne i vojne dužnosti. Posle atentata i ubistva Cezara, sklopio je sa Gajem Julijem Cezarom Oktavijanom i Markom Emiliom Lepidom zvanični savez koji je bio poznat pod imenom „drugi trijumvirat“. Taj sporazum se, zbog međusobne netrpeljivosti, raspao 33. godine pre nove ere, da bi dalja razmirica između njega i Oktavijana prerasla godinu dana kasnije u pravi građanski rat. Pošto je poražen u bici kod Akcija, a kasnije i u samoj Aleksandriji (u Egiptu), izvršio je 30 godine p.n.e. samoubistvo zajedno sa ljubavnicom, egipatskom kraljicom Kleopatrom VII.
  • 1875. rođen je alžirski lekar, filozof i protestantski teolog Albert Švajcer. Bavio se pisanjem, istorijom muzike, sviranjem i misionarstvom, posvetivši život borbi protiv bolesti u Africi. Osnovao je bolnicu u Lambareneu (u Gabonu) i znatno doprineo organizaciji medicinske službe u toj zemlji. Dobitnik je Nobelove nagrade za mir 1952. godine. Objavio je više značajnih dela, među kojima su „Kultura i etika“, „Između vode i prašume“, „Autobiografija“, „Afrička priča“ i „Potraga za istorijskim Isusom“. Vremenom je ustanovljena nagrada za humanost koja nosi ime ovog alžirskog lekara. Umro je 4. septembra 1965. godine.
  • 1890. rođen je srpski slikar Petar Dobrović. Započeo je sa negacijom impresionizma, a nastavio prevazilaženjem iskustva fovizma. Najoriginalniji umetnički pristup pronašao je u poetskom pristupu slikarstvu, u kome dominira čista boja i svetla paleta. Vremenom je postao majstor intenzivnog kolorita i jasnog ekspresivnog crteža. Bio je professor Akademije za likovnu umetnost u Beogradu i predsednik Baranjsko-srpske-mađarske republike (1921.). Najznačajnija dela sum u: “Povrće”, “Trg svetog Marka” i “Stari Bepo”. Njegova slikarska zaostavština nalazi se u beogradskoj galeriji “Petar Dobrović”. Umro je 28. januara 1942. godine.
  • 1897. rođen je Vasa Čubrilović, srpski istoričar. Najmlađi je učesnik sarajevskog atentata na austrougarskog nadvojvodu Franca Ferdinanda. Kao maloletnik, osuđen je na 16 godina zatvora, u kome boravi do sloma Austrougarske u Prvom svetskom ratu. Studirao je filozofiju na Beogradskom univerzitetu gde je i doktorirao 1927. godine. Posle Drugog svetskog rata, u kom je kao logoraš proveo neko vreme u logoru na Banjici, bio je director Balkanološkog institute i minister u prvoj jugoslovenskoj vladi. Autor je oko 70 istorijskih knjiga i studija, među kojima su “Bosanski ustanak 1875-1878”, “Prvi srpski ustanak i bosanski Srbi”, “Politička prošlost Hrvata”, “Istorija političke misli u Srbiji XIX veka” i “Odabrani istorijski radovi”. Umro je 11. juna 1990. godine.
  • 1925. rođen je japanski pisac Kimitake Hiraoka, poznat i kao Jukio Mišima. Njegovi najznačajniji romani su: “Ispovest maske”, “Šum talasa”, “Zlatni paviljon”, “Posle banketa” i “Mornar koji je izneverio more”, kao i drama “Pet modernih “no” igara”. Javno ritualno samoubistvo (harakiri) počinio je 25. novembra 1970. godine u znak protesta što njegova zemlja gubi korene i običaje, odnosno što se sve više okreće zapadnjačkom načinu života.
  • 1929. rođen je Aleksandar Saša Petrović, srpski filmski reditelj. Smatra se najznačajnijim sineastom na prostorima bivše Jugoslavije. Autor je niza kratkometražnih i igranih dugometražnih filmova, čija je dramaturgija zasnovana na sistemu visoke metaforičnosti. Smelim i osetljivim pristupom političkim, a onda i društvenim i socijalnim temama, proslavio je srpsku kinematografiju u svetu. Iako pod ideološkim pritiskom u eri “crnog talasa” jugoslovenskog filma, realizovao je mnoge ideje i tako se umetnički snažno suprotstavio povlađivanju aktuelnom režimu. Režijom filma “Skupljači perja” uspeo je da ga britanska Akademija za film svrsta među deset najvažnijih filmskih stvaralaca XX veka. Ostale značajne režije ostvario je u filmovima: “Majstor i Margarita”, “Dvoje”, “Tri”, “Biće skoro propast sveta”, “Grupni portret s damom” i “Seobe”. Umro je 20. avgusta 1994. godine.
  • 1953. Josip Broz Tito, doživotni predsednik SFRJ i Saveza komunista Jugoslavije, izabran je prvi put za prvog predsedika FNRJ.
  • 2005. umrla je Divna Đoković, srpska pozorišna glumica. Između dva rata, a naročito posle Drugog svetskog rata, bila je jedna od najznačajnijih glumačkih figura Narodnog pozorišta u Beogradu. Umetnička nadarenost omogućavala joj je da sa podjednakim uspehom tumači uloge u dva ansambla – dramskom i operskom. Ostvarila je niz karakternih uloga, od kojih je najznačajnije njeno tumačenje Koštane u istoimenom pozorišnom komadu Borisava Stankovića. Živela je 90 godina.
Super radio u skladu sa svojom uređivačkom politikom zadržava pravo izbora komentara koji će biti objavljeni, bez obaveze obrazlaganja takve odluke. Komentari ne predstavljaju stavove redakcije Super radia i privatno su mišljenje autora komentara. Nećemo objavljivati komentare koji sadrže psovke, uvrede, govor mržnje kao i komentare koji se ne odnose na vest koja je komentarisana. Komentari koji sadrže linkove ka drugim sajtovima takođe neće biti objavljeni.

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *